خراسان جنوبی، دومین استان از نظر تعداد قنوات

سازمان بین المللی قنات و سازه های تاریخی آبی با مشارکت یونسکو،واحد آموزشی پژوهشی صنعت آب و برق خراسان جنوبی و شرکت آب منطقه ای استان خراسان جنوبی اقدام به برگزاری دوره آموزشی فناوری قنات در استان خراسان جنوبی که حایز بیشترین تعداد قنوات پس از استان خراسان رضوی است، کرد.
معاون امور عمرانی استاندار خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت قنات در ایران گفت: قنات میراث زنده تاریخ ایران و پنهان در درون خاک است که باید بیشتر از این مورد توجه قرار گیرد.
مهدی عارف‌پور ظهر امروز در جلسه دوره آموزشی فناوری قنات اظهار داشت: به طور کلی میانگین آب مصرفی از قبیل صنعتی، کشاورزی و آشامیدنی باید 850 متر مکعب باشد که در ایران این رقم به هزار و 300 متر مکعب می‌رسد که بیش از دو برابر است. وی با بیان اینکه نزدیک به 30 درصد از شبکه‌های آبرسانی هدر رفت آب دارد، گفت: بازسازی شبکه‌های آبرسانی گامی موثر در رفع خشکسالی و مصرف درست آب است.معاون امور عمرانی استاندار خراسان جنوبی با اشاره به اینکه شکل‌گیری اکثر تمدن‌ها در کنار منابع آبی بوده است، تصریح کرد: تمدن‌هایی که در کنار بین‌النهرین و رودخانه نیل به وجود آمده از آن جمله هستند. عارف‌پور در مورد قنات نیز گفت: کشورهای خارجی صنعت احداث قنات را از ایران گرفته که نمونه آن کشور اسپانیا است که باید به این امر مهم توجه ویژه شود.وی ادامه داد: آمار نشان می‌دهد که 40 کشور جهان امروزه از صنعت فناوری قنات استفاده می‌کنند و این اهمیت بسیار زیاد قنات را نشان می‌دهد. معاون امور عمرانی استاندار خراسان جنوبی با بیان اینکه قدیمی‌ترین قنات‌ها در استان‌های خراسان بزرگ، فارس و یزد بوده است، افزود: عمیق‌ترین قنات در گناباد با عمق 350 متر، بزرگ‌ترین قنات در استان یزد با طول 100 کیلومتر و پرآب‌ترین قنات در استان فارس است. ‌مدیر مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی ایران نیز برگزاری این دوره را در راستای ارتقاء سطح علمی و تجربی مسائل مربوط به قنات و تبادل اطلاعات و تجربیات کشورهای مختلف بسیار مثبت ارزیابی کرد.علی‌اصغر سمسار یزدی ادامه داد: این دوره با هدف تبادل تجربیات و دانش در زمینه‌های مختلف فناوری قنات، توجه به فناوری قنات به عنوان ابزاری چند منظوره برای استحصال پایدار منابع آب و آشنایی متخصصان با جنبه‌های فنی و فرهنگی قنات برگزار شده است. وی با بیان اینکه قنات‌ها بخشی از مهم‌ترین فرهنگ کشاورزی در ایران و جهان هستند، افزود: از قنات به عنوان میراث جاودانه کشاورزان یاد می‌شود که هر کدام‌ آنها طی نسل‌های متمادی ساخته شده‌اند و امروز به دست انسان‌ها رسیده‌‌اند.

‌مدیر مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی ایران تصریح کرد: یکی از دستاوردهای دنیای غرب برای ایرانی‌ها که مدت 3 هزار سال از تکنولوژی حفر قنات برای تامین آب خود استفاده می‌کردیم، ورود پمپ آب بود و از طریق پمپ این امکان به وجود آمد تا آب‌های زیرزمینی با حفر چاه‌های عمیق بیش از حد مجاز استخراج و بدین ترتیب سفره‌های آب زیرزمینی تهدید شود.
سمساریزدی ادامه داد: قنات‌ها راهروهای افقی هستند که سیستم زهکشی آب‌های زیرزمینی را بر عهده دارند و امکان برداشت آب پایین‌تر از سطح راهروی آنها وجود ندارد.
وی افزود: در گذشته دشت‌ها در تعادل بوده ولی تکنولوژی و مدرنیته تعادل را به هم زد به همین دلیل در قدیم افت سطح آب‌های زیرزمینی معنا نداشت. مدیرمرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی گفت: مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی نخستین مرکز بین‌المللی در ایران و تنها مرکز بین‌المللی در زمینه قنات و سازه‌های تاریخی آب در جهان است که با همکاری یونسکو تشکیل شده است. سمیاریزدی ادامه داد: درحال حاضر سالانه 72 میلیارد متر مکعب آب از منابع زیرزمینی ایران استحصال می‌شود که حدود 9 میلیارد متر مکعب از این رقم سهم قنوات است.
وی در مورد چگونگی قنات نیز گفت: قنات یا کاریز، تشکیل شده از یک دهانه یا هرنج که روباز است و یک مجرای تونل مانند زیرزمینی و چندین چاه عمودی که مجرا یا کوره زیر زمینی را در فواصل مشخص با سطح زمین مرتبط می‌سازد.